Heb je ooit je eigen stem op een opname gehoord en gedacht: ‘Shit. Is dat echt hoe ik klink?’ Je bent niet de eerste die vreest dat-ie een lelijke stem heeft. Don’t worry, ik zal goudeerlijk met je delen wat er ‘mis met je zou kunnen zijn’ en vooral: hoe je het op kan lossen en of je stem nog kan veranderen.
Bestaat er überhaupt zoiets als een ‘lelijke stem’?
Een lelijke stem is eigenlijk net zoiets als vies eten. Het hangt voor het grootste gedeelte af van smaak. Ik vind champignons echt niet te hachelen, maar mijn vriend is er dol op. Zo is het met stemmen ook.
Denk maar aan die ASMR video’s waarin gefluisterd wordt; de een vindt het heerlijk en de ander krijgt er gewoon jeuk van aan z’n hersenen en wil z’n hoofd langs de muur schrapen van ellende. (Ik behoor tot de laatste categorie.)
Ook cultuur speelt een grote rol. Amerikanen spreken over het algemeen met meer dynamiek in hun stem, terwijl in Aziatische culturen een kalme en rustige stem juist wordt gewaardeerd.
Dus wat je je in de eerste plaats af moet vragen, is:
Is er een probleem, of bén je het probleem
Vriendin, schrijfster en decaan Lianne had deze quote op haar docentenkamer staan en hij is altijd bij me blijven hangen. Nog een keer.
‘Is er een probleem, of bén je het probleem’
Lianne Keemink
De kans is namelijk groot dat je gewoon ontzettend kritisch bent op jezelf. Net als dat je stijl haar wil als je krullen hebt, en andersom. Uit onderzoek (Hughes & Harrison, 2013) blijkt zelfs dat, wanneer mensen niet wéten dat ze naar hun eigen stem luisteren, ze hun eigen stem ineens juist als aantrekkelijker beoordelen.
Waarom je stem anders klinkt in een opname…
In een opname klinkt onze stem áltijd anders dan in ons hoofd. Dat hoort zo. Wanneer je een opname terugluistert, hoor je namelijk alleen nog maar de externe geluidsgolven. Terwijl je de geluidsgolven van je stem – op het moment dat je het geluid daadwerkelijk maakt – ook intern waarneemt. Dat gebeurt via je botten en dat systeem wordt inmiddels ook gebruikt voor open koptelefoons met zogeheten ‘botgeleiding’.
Maar, voor de zekerheid, het kán natuurlijk alsnog dat er iets mis is met je stem, dat-ie écht raar klinkt.
Wat mensen écht onaantrekkelijk en onprettig vinden in een stem
Over het algemeen dan he?!
Maar nogmaals. Het is óók smaak. Tony Robbins heeft namelijk óók een stem die verre van gezond klinkt, maar toch zijn zijn events – met kaartjes van zo’n € 5000,- regelmatig uitverkocht.
Kan je je stem veranderen?
Ja, je kan je stem – voor een deel – veranderen. In de basis heb je het natuurlijk gewoon te doen met het instrument dat in je zit, maar je kan het wél anders leren bespelen. Dat is een kwestie van oefenen, nieuw gedrag aanleren en onhandige gewoontes afleren.
Of je nu wel of geen ‘lelijke’ of onprettige stem hebt, het gevoel dat je niet om aan te horen bent, is natuurlijk mooi klote. De kans is ook groot dat je hierdoor wordt belemmerd: dat je playbackt als er ‘Lang zal ze leven’ wordt gezongen, je niet de eerste bent die het woord neemt tijdens een vergadering en je al helemáál niet overweegt een podcast te starten, zelfs al zou je dat willen.
Maar nogmaals: je bent geen hopeloos geval. Vind je dat je een lelijke stem hebt, of herken je jezelf in het bovenstaande lijstje, dan is daar vrijwel áltijd wat aan te doen. Zie het als een tijdelijke blessure. Net als bij een verzwikte enkel of scheve houding kan dat gewoon verholpen worden door een expert.
Ben je chronisch slecht te verstaan en/of lijkt er iets medisch te spelen, zoals bijvoorbeeld stembandknobbeltjes? Overleg dan vooral met je huisarts. De kans is groot dat een medisch specialist, zoals een KNO-arts of logopedist, je verder kan helpen! Dit wordt over algemeen zelfs vergoed door je zorgverzekering.
Wil je gewoon nóg optimaler spreken en zorgen dat mensen op het puntje van hun stoel aan je lippen hangen? Dan kan je werken met een stemcoach of sprekerscoach!
Kortom
Of het nu om spreken of zingen gaat, een ‘lelijke stem’ is eigenlijk gewoon bullshit. Grote kans ‘dat je probleem geen echt probleem is’. Maar dat neemt niet weg dat je altijd dingen kan verbeteren.
Als je je stem wil ontwikkelen, daar kan ik je mee helpen. Start anders eerst – gratis – mijn onmisbare tips voor sprekers. (Ben je – toekomstig – zangeres? Dan zijn mijn tips voor zangers interessanter voor je!)
Hoop dat je hiermee geholpen bent!
Houdoe en groetjes,
Anne Ermens
