Moet je nou in kopstem of in borststem zingen? En wat is dat dan eigenlijk? En hoe kan je dat horen? Tijd om dit mysterie voor eens en voor altijd op te lossen en daarom leg ik in deze blog uit hoe het nou zit met die registers, hoe je ze kan herkennen en gebruiken.
Wil je mooier leren zingen? Download dan ook de 6 Adviezen van Zangdocenten (die je niet moet opvolgen).
Wat moet je doen als iemand je vraagt om in kopstem of borststem te zingen?
Ondanks dat mensen termen als borststem en kopstem (maar ook belten, registers en falsetto) niet heel overzichtelijk gebruiken, kan je hier vanuit gaan:
- Als iemand aan je vraagt om iets in kopstem te zingen, zoeken ze naar een geluid dat zachter, schattiger, vriendelijker, jong meisjesachtiger, Disney-achtiger en lichter klinkt. (Dat kan betekenen dat er ook wat lucht mee klinkt, maar dat hoeft niet.)
- Vragen mensen je om iets in borststem te zingen, dan willen ze graag een wat luider, stoerder, steviger, spreekachtiger en soms bijna lomp en voetbalhooligan-achtig/carnavalsachtige sound.
Weet je wat, ik neem ze beide even met je door, inclusief voorbeelden:
Wat is borststem?
Als je je stem in ‘borststem’ gebruikt, zijn je stembanden – officieel stemplooien – in dikkere trilling. Er trilt dus meer ‘massa’ stemband. Het wordt ook wel speech genoemd, modaal register of modus 1. Voor veel mensen voelt het als ‘praterig’ of ‘roeperig’ zingen.
‘Sailor Song’ is een goed voorbeeld van een liedje waarin borststem wordt gebruikt:
Wat is kopstem?
Bij het gebruik van kopstem, zijn de stembanden dus ‘dunner’ en ‘langer’ terwijl ze in trilling zijn. Het wordt – afhankelijk van de methode – ook modus 2 genoemd, hoog register, of falsetto. Voor veel mannen voelt kopstem heel meisjesachtig, en voor veel vrouwen heel ‘Disney-prinses-achtig’.
‘Arcadia’ is een goed voorbeeld van een liedje waarin kopstem wordt gebruikt:
Ook een leuk voorbeeld: jodelen! Daarbij hoor je iemand heel extreem wisselen tussen borststem en kopstem. Luister maar.
Wat is mixed voice?
Bij veel liedjes geldt: ze maken vaak niet alleen gebruik van én kopstem én borststem maar ook van… ‘Mixed voice’. Oftewel; het gebied tussen borststem en kopstem in. Het wordt soms ook ‘modus 1,5’ genoemd.
Vergelijk het met autorijden: je zingt alsof je een automaat bent en mensen eigenlijk niet meer horen in welke versnelling je zit. Alsof kopstem rood is en borststem geel en ‘mixed voice’ het hele oranje gebied ertussen in!
Hoe Zangdocenten vroeger dachten over kopstem en borststem
Lang, lang geleden, toen het onderzoeken van de stem nog een stuk ingewikkelder was, werd gezegd: je borststem voel je in je borst en kopstem voel je in je hoofd trillen. Leuk bedacht, maar dat maakt het al snel ingewikkeld en onbetrouwbaar. De een voelt het namelijk wel en de ander niet. (En ik als zangdocent voel er persoonlijk weinig voor om bij mijn leerlingen aan borst en hoofd te gaan voelen, dus dat maakt het extra complex.)
Wat onderzoekers nu dus beter begrijpen (omdat stembanden beter te onderzoeken zijn) is dat die stemplooien tegen elkaar aan golven. Net als bij elk instrument geldt: geluid is trilling. Hoe hoger de toonhoogte, hoe sneller de trilling, uitgedrukt in frequenties ofwel hertz. Een A4 betekent bijvoorbeeld dat er 440 trillingen per seconde zijn.
Bij de meeste mensen trillen de stemplooien tijdens het spreken op een ‘dikkere’ manier, in borststem dus. Er is een punt – de stembreuk – waarop veel mensen een bepaalde hoogte niet meer kunnen bereiken op die manier van stemgebruik.
Op dat punt verlengen en verdunnen de stemplooien, zodat ze sneller kunnen trillen. Want iets dunners kan sneller bewegen. Net als dat ik minder snel kan hardlopen als ik 100 kilo meer zou wegen, omdat er meer massa in beweging moet komen.
Waar kopstem en borststem je sowieso in gaat helpen…
Het gaat je sowieso helpen in je bereik. In het middengebied van je stem kan je namelijk vaak kiezen of je in borststem of kopstem wil zingen.
Maar, aan de uiteindes móet je soms wel naar borststem of kopstem.
Dus loop je vast in een lied en denk je ‘ik kan niet lager?’ Vraag jezelf af: kan ik het luider, stoerder, steviger maken? Oftewel, kan ik meer in borststem? Dan lukt het misschien juist wél. En andersom: kom je maar niet verder in de hoogte? Wat als je het pieperiger, zachter, lichter en schattiger maakt? Dan kom je misschien ook nog een paar tonen hoger.
Lastig? Klopt!
Het is soms lastig om het verschil tussen kopstem en borststem te horen op een (meestal bewerkte) opname. Maar bovendien: als luisteraar hoor je niet alleen wat de stem zelf doet, maar ook wat andere spieren doen. Van je tong tot je strottenklepje, het heeft allemaal invloed op je sound. Vandaar dat zangdocenten er ook lang en uitgebreid over kunnen discussiëren, haha.
Ook het trainen van de registers kan best een uitdaging zijn. Maar iedereen kan leren zingen, in kopstem en borststem.
Wilde je het gewoon weten of ook (beter) leren zingen?
In de 3e video van mijn online zangcursus ga ik verder in op kopstem en borststem en je kan meteen starten!
Houdoe en veel groetjes,
Anne
